Cập nhập: 18.05.2026
Luật Đầu tư 2025 đánh dấu bước chuyển đáng chú ý trong cải cách thủ tục, mở rộng cơ chế hậu kiểm và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho nhà đầu tư nước ngoài gia nhập thị trường Việt Nam.
Trong bối cảnh Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển mới, với định hướng tăng trưởng nhanh và bền vững dựa trên đổi mới sáng tạo, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và hội nhập quốc tế sâu rộng, đầu tư nước ngoài tiếp tục đóng vai trò là một động lực quan trọng của nền kinh tế.
Ngày 11/12/2025, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Đầu tư số 143/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/03/2026 và thay thế Luật Đầu tư 2020. Luật mới được ban hành trong bối cảnh Việt Nam chuyển từ định hướng thu hút đầu tư bằng mọi giá sang lựa chọn dòng vốn FDI chất lượng cao, gắn với công nghệ, quản trị và phát triển bền vững.
Trước những vướng mắc trong thực tiễn áp dụng Luật Đầu tư 2020, đặc biệt là tình trạng chồng chéo thủ tục, cơ chế tiền kiểm nặng và thời gian gia nhập thị trường kéo dài, câu hỏi đặt ra là liệu Luật Đầu tư 2025 có thực sự tạo ra sự thay đổi đáng kể đối với nhà đầu tư nước ngoài hay không.
Phần I
Cơ sở pháp lý
- Luật Đầu tư số 61/2020/QH14 được Quốc hội ban hành ngày 17/06/2020 (“Luật Đầu tư 2020”).
- Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 được Quốc hội ban hành ngày 11/12/2025 (“Luật Đầu tư 2025”).
- Dự thảo lần 01 ngày 13/01/2026 của Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư (“Dự thảo Nghị định”).
Phần II
Chính sách mới về đầu tư nước ngoài vào Việt Nam
Luật Đầu tư 2025 tiếp tục ghi nhận các hình thức đầu tư cơ bản của nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, bao gồm:
- Thành lập tổ chức kinh tế.
- Góp vốn, mua cổ phần hoặc phần vốn góp.
- Thực hiện dự án đầu tư.
- Đầu tư theo hợp đồng, đặc biệt là hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC).
Việc tiếp tục duy trì các hình thức đầu tư này cho thấy định hướng ổn định khung pháp lý đầu tư. Các cải cách chủ yếu tập trung vào đơn giản hóa trình tự, thủ tục và phương thức tiếp cận thị trường, thay vì mở rộng thêm các hình thức đầu tư mới.
1. Cho phép thành lập tổ chức kinh tế trước khi có dự án đầu tư
Một trong những điểm mới đáng chú ý của Luật Đầu tư 2025 là cho phép nhà đầu tư nước ngoài thành lập tổ chức kinh tế thực hiện dự án đầu tư trước khi hoàn tất thủ tục cấp hoặc điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.
Theo cơ chế trước đây, nhà đầu tư nước ngoài phải được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (“IRC”) trước khi thực hiện thủ tục đăng ký doanh nghiệp. Quy trình này thường kéo dài thời gian gia nhập thị trường.
Luật Đầu tư 2025 cho phép nhà đầu tư nước ngoài thành lập doanh nghiệp trước, với điều kiện đáp ứng các điều kiện tiếp cận thị trường dành cho nhà đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, dự án đầu tư chỉ được triển khai sau khi IRC được cấp.
Hiện nay, Luật Đầu tư 2025 chưa quy định cụ thể thời hạn phải thực hiện thủ tục xin cấp IRC sau khi tổ chức kinh tế được thành lập. Theo Dự thảo Nghị định, tổ chức kinh tế thực hiện dự án phải hoàn tất thủ tục đầu tư và xin cấp IRC trong vòng 06 tháng kể từ ngày thành lập. Nếu không đáp ứng thời hạn này, tổ chức kinh tế có thể phải thực hiện thủ tục giải thể theo quy định.
Do đó, nhà đầu tư nước ngoài cần tiếp tục theo dõi nội dung và thời điểm có hiệu lực của nghị định hướng dẫn chính thức để chủ động xây dựng kế hoạch triển khai phù hợp.
2. Thu hẹp phạm vi chấp thuận chủ trương đầu tư
Luật Đầu tư 2025 tiếp tục thu hẹp phạm vi các dự án phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư. Thủ tục này chủ yếu được giữ lại đối với:
- Dự án có quy mô lớn.
- Dự án thuộc lĩnh vực nhạy cảm.
- Dự án đề xuất sử dụng đất.
- Dự án có ảnh hưởng lớn đến môi trường.
- Các trường hợp đặc biệt khác theo quy định pháp luật.
Cách tiếp cận này góp phần giảm số lượng dự án phải trải qua cơ chế tiền kiểm kéo dài, qua đó rút ngắn quá trình chuẩn bị đầu tư.
3. Mở rộng đối tượng áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt – Cơ chế “luồng xanh”
Thủ tục đầu tư đặc biệt, thường được gọi là cơ chế “luồng xanh”, không phải là một thủ tục hoàn toàn mới. Cơ chế này đã được quy định tại Điều 36a Luật Đầu tư 2020.
Dự án đăng ký đầu tư theo cơ chế này không phải thực hiện một số thủ tục như:
- Chấp thuận chủ trương đầu tư.
- Thẩm định công nghệ.
- Lập báo cáo đánh giá tác động môi trường.
- Lập quy hoạch chi tiết.
- Cấp giấy phép xây dựng.
- Một số thủ tục chấp thuận, cho phép trong lĩnh vực xây dựng và phòng cháy, chữa cháy.
Thay vào đó, nhà đầu tư chỉ cần lập văn bản cam kết đáp ứng các điều kiện, tiêu chuẩn và quy chuẩn theo quy định pháp luật.
Trước đây, cơ chế này chỉ áp dụng cho một số dự án khoa học và công nghệ tại khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, khu thương mại tự do và khu chức năng trong khu kinh tế.
Việc mở rộng cơ chế này được kỳ vọng sẽ rút ngắn đáng kể thời gian xử lý thủ tục và nâng cao tính cạnh tranh của môi trường đầu tư tại Việt Nam.
4. Thay đổi về ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện
Luật Đầu tư 2025 giao Chính phủ công bố và kiểm soát điều kiện đầu tư kinh doanh thông qua hai nhóm danh mục:
- Danh mục ngành, nghề cần phải được cấp phép hoặc chứng nhận trước khi thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh.
- Danh mục ngành, nghề chuyển từ phương thức cấp phép, chứng nhận sang công bố yêu cầu và điều kiện kinh doanh, đồng thời chịu cơ chế hậu kiểm.
Việc phân chia rõ ràng giữa cơ chế tiền kiểm và hậu kiểm được kỳ vọng góp phần đơn giản hóa thủ tục, hạn chế rào cản gia nhập thị trường và thúc đẩy quyền tự do kinh doanh của doanh nghiệp.
Luật Đầu tư 2025 cũng loại bỏ một số ngành, nghề khỏi danh mục kinh doanh có điều kiện, bao gồm:
- Dịch vụ làm thủ tục về thuế.
- Dịch vụ làm thủ tục hải quan.
- Dịch vụ việc làm.
- Dịch vụ cho thuê lại lao động.
- Dịch vụ bảo hành, bảo dưỡng xe ô tô.
- Một số ngành, nghề khác theo quy định.
Thay đổi này có ý nghĩa tích cực trong việc loại bỏ rào cản gia nhập thị trường và tạo thêm cơ hội cho nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.
5. Cơ chế “một cửa”, thủ tục điện tử và tác động đối với nhà đầu tư nước ngoài
Luật Đầu tư 2025 tiếp tục đẩy mạnh cơ chế “một cửa” và thực hiện thủ tục đầu tư thông qua Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư.
Các thủ tục đăng ký dự án, điều chỉnh dự án và nghĩa vụ báo cáo của nhà đầu tư được tích hợp, qua đó giảm hồ sơ giấy và hạn chế việc xử lý phân tán giữa nhiều cơ quan.
Tuy nhiên, song song với việc giảm thủ tục tiền kiểm, cơ chế hậu kiểm được tăng cường. Điều này đòi hỏi nhà đầu tư nước ngoài phải chú trọng hơn đến việc tuân thủ pháp luật trong toàn bộ quá trình triển khai dự án.
Phần III
Kết luận
Luật Đầu tư 2025 thể hiện nỗ lực rõ ràng trong việc cải cách và đơn giản hóa thủ tục đầu tư đối với nhà đầu tư nước ngoài thông qua việc giảm thiểu các hạn chế, thay đổi trình tự gia nhập thị trường, chuyển dịch từ cơ chế tiền kiểm sang hậu kiểm và tăng cường số hóa thủ tục hành chính.
Tuy nhiên, hiệu quả thực tế của các quy định mới vẫn phụ thuộc đáng kể vào quá trình triển khai và áp dụng thống nhất giữa các cơ quan có thẩm quyền.
Trong giai đoạn đầu áp dụng Luật Đầu tư 2025, nhà đầu tư nước ngoài cần tiếp cận các quy định mới một cách chủ động nhưng thận trọng, đồng thời thường xuyên cập nhật các văn bản hướng dẫn để bảo đảm hoạt động đầu tư hiệu quả, tuân thủ pháp luật và hạn chế tối đa rủi ro pháp lý khi đầu tư tại Việt Nam.
